مسئولیت کیفری سکوهای برخط و واسطه‌های اینترنتی در نقض حقوق مالکیت فکری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، جمهوری اسلامی ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی قم/قم/جمهوری اسلامی ایران

10.22091/diplic.2026.14760.1038

چکیده

گسترش سکوها و واسطه‌های اینترنتی در بستر تجارت الکترونیکی، شبکه‌های اجتماعی و ارائه خدمات دیجیتال، ساختار سنتی حمایت از حقوق مالکیت فکری را دگرگون کرده و مسئله مسئولیت این واسطه‌ها در قبال نقض حقوق مزبور را به یکی از چالش‌های اساسی حقوق فناوری اطلاعات و سیاست جنایی معاصر بدل ساخته است. در حقوق ایران، هرچند قوانینی همچون قانون تجارت الکترونیکی ۱۳۸۲، قانون جرایم رایانه‌ای ۱۳۸۸ و قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ به‌طور پراکنده به این موضوع پرداخته‌اند، اما همچنان الگوی منسجم و روشنی برای تعیین حدود مسئولیت کیفری سکوها و واسطه‌ها وجود ندارد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه حقوقی سکوها و بررسی امکان و حدود انتساب مسئولیت کیفری به آن‌ها در قبال نقض حقوق مالکیت فکری، در پی پاسخ به این سؤال اصلی است که نظام حقوقی ایران تا چه اندازه از ظرفیت لازم برای تنظیم مسئولیت کیفری این بسترها برخوردار است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با اتکاء به منابع کتابخانه‌ای، قوانین موضوعه و دکترین حقوقی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که نظام حقوقی ایران، اگرچه به‌طور ضمنی امکان انتساب مسئولیت کیفری به سکوها را از طریق قواعد عام مشارکت، معاونت و مسئولیت اشخاص حقوقی به رسمیت شناخته است، اما به دلیل فقدان معیارهای روشن درباره علم، نقش فعال، میزان کنترل و تکلیف به اقدام، از کارآمدی و پیش‌بینی‌پذیری لازم برخوردار نیست. در نتیجه، مسئولیت کیفری سکوها در حقوق ایران بیشتر جنبه موردی و غیرمنسجم داشته و هنوز به‌صورت یک نظام منظم و عملیاتی نهادینه نشده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آموزه‌های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار