تعارضات هوش مصنوعی با حقوق مالکیت معنوی ؛مطالعه موردی حقوق ژاپن، آمریکا، چین و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه پیام نور، ایلام، ایران

2 گروه حقوق و علوم انسانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایلام، ایران

10.22091/diplic.2026.15423.1042

چکیده

با پیشرفت شتابان فناوری در قرن بیست‌ویکم و ظهور هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بشری، تحولات گسترده‌ای در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی و حقوقی ایجاد شد. هوش مصنوعی با برخورداری از قدرت تحلیل بالا، در بسیاری از موارد می‌تواند ابزاری کارآمد در جهت تسهیل امور انسانی و پیشرفت جوامع باشد، بااین‌حال، احتمال بروز خسارت و ورود ضرر ناشی از آن امری اجتناب‌ناپذیر است. یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوقی ناشی از توسعه هوش مصنوعی، نقض حقوق مالکیت معنوی اشخاص از طریق نسخه‌برداری یا بازتولید آثار ادبی، علمی و اختراعات انسانی است. هرچند هوش مصنوعی بر مبنای تحلیل داده‌های ورودی عمل می‌کند، اما در برخی موارد، این تحلیل با کپی‌برداری از آثار نویسندگان، پژوهشگران، و سایر خالقان آثار ثبت‌شده یا ثبت‌نشده خلط می‌شود.این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای تدوین شده و به بررسی تعارض میان خروجی‌های هوش مصنوعی و حقوق مالکیت معنوی اشخاص می‌پردازد. در این راستا، نظام حقوقی کشورهای ژاپن، ایالات متحده آمریکا و چین مورد مطالعه قرار گرفته و طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس شورای اسلامی تحت عنوان «طرح ملی هوش مصنوعی» نیز از منظر انطباق با اصول مالکیت معنوی بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم تأکید بسیاری از کشورها بر الزام توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی به رعایت قواعد حمایتی مالکیت معنوی، طرح ارائه‌شده در ایران فاقد چارچوب‌های کارآمد بوده و به کلی‌گویی بسنده کرده است. ازاین‌رو، ضروری است با بهره‌گیری از متخصصان حقوقی، حمایت مؤثر از حقوق اشخاص در برابر نقض احتمالی توسط هوش مصنوعی مورد بازنگری قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آموزه‌های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 04 فروردین 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار