بزه دیدگی ناشی از نقض حقوق کودکان در بستر شبکه‌های اجتماعی مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22091/diplic.2026.17110.1058

چکیده

گسترش شبکه‌های اجتماعی مجازی، در کنار ایجاد فرصت‌های گسترده ارتباطی، آموزشی و فرهنگی، زمینه‌های جدیدی برای نقض حقوق و بزه‌دیدگی کودکان فراهم کرده است. ویژگی‌هایی همچون سهولت دسترسی، امکان ناشناس‌ماندن کاربران، سرعت انتشار اطلاعات و ماندگاری داده‌های دیجیتال، کودکان را به یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر در این محیط تبدیل نموده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه میان نقض حقوق کودکان در شبکه‌های اجتماعی مجازی و شکل‌گیری گونه‌های مختلف بزه‌دیدگی آنان با رویکردی بزه دیده شناسی است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شبکه‌های اجتماعی مجازی، علی‌رغم کارکردهای مثبت، در صورت فقدان حمایت‌های حقوقی و نظارتی مناسب، می‌توانند به بستری برای نقض حقوق کودکان و تشدید آسیب‌پذیری آنان تبدیل شوند. نقض حریم خصوصی از طریق انتشار غیرمجاز تصاویر و اطلاعات شخصی، عدم رعایت اخلاق سایبری از طریق آزار و اذیت آنلاین و قلدری سایبری، و بی‌توجهی به حق بر فراموش‌شدن اطلاعات، از مهم‌ترین جلوه‌های تعرض به حقوق کودکان در این فضا محسوب می‌شود. همچنین، بررسی‌ها نشان داد که این نقض حقوق می‌تواند زمینه‌ساز بزه‌دیدگی جنسی از طریق ایجاد پروفایل‌های جعلی، جذب و فریب کودکان، بهره‌برداری از فناوری وب‌کم و عرضه کودکان برای سوءاستفاده‌های جنسی، و نیز بزه‌دیدگی عاطفی و روانی از طریق برقراری روابط احساسی فریبکارانه و داده‌کاوی پروفایل کودکان شود. بر این اساس، حمایت مؤثر از کودکان در فضای مجازی نیازمند اتخاذ سیاست جنایی جامع، تقویت مسئولیت سکوهای دیجیتال، توسعه آموزش سواد دیجیتال و پیش‌بینی سازوکارهای حمایتی متناسب با ویژگی‌های بزه‌دیدگی کودکان در محیط آنلاین است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آموزه‌های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 17 شهریور 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار