جایگاه نام «خلیج‌فارس» به‌عنوان حق مالکیت معنوی، فکری و فرهنگی در نظام حقوق بین‌الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق بین الملل، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم دریایی امام خمینی (ره) نوشهر، نوشهر، ایران. seyfib@yahoo.com، 09905296130

10.22091/diplic.2026.17389.1062

چکیده

نام‌های جغرافیایی فراتر از ابزارهای مکان‌یابی، تجلی‌گاه هویت جمعی، حافظه تاریخی و میراث فرهنگی ناملموس ملت‌ها هستند. خلیج‌فارس با پیشینه‌ای دست‌کم ۲۵۰۰ ساله، یکی از معدود نام‌های جغرافیایی در جهان است که اجماعی بی‌نظیر از تاریخ‌دانان، جغرافی‌دانان و نهادهای بین‌المللی بر آن شکل‌گرفته است. این مقاله با رویکردی تحلیلی‑توصیفی به بررسی جایگاه نام خلیج‌فارس به‌عنوان یک «حق مالکیت معنوی، فکری و فرهنگی» در نظام حقوق بین‌الملل می‌پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که نام خلیج‌فارس نه صرفاً یک عرف بین‌المللی، بلکه یک «حق مکتسب تاریخی» است که به‌صورت تلویحی در اسناد مختلف حقوق بین‌الملل ازجمله کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو، موافقت‌نامه تریپس، و رویه قضایی دیوان بین‌المللی دادگستری به رسمیت شناخته‌شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که اگرچه نام «خلیج‌فارس» به‌تنهایی در نظام مالکیت فکری قابل ثبت نیست، اما ثبت نشان جغرافیایی «مروارید خلیج‌فارس» توسط سازمان جهانی مالکیت فکری در ۲۰۱۸ و همچنین حمایت از میراث فرهنگی زیرآب بر اساس کنوانسیون ۲۰۰۱ یونسکو و دیگر نشان‌ها و آثار هویتی و فرهنگی مرتبط با خلیج‌فارس، مبنایی حقوقی برای دفاع از تمامیت این نام فراهم می‌آورد. مستندات تاریخی متقن، ازجمله نقشه‌های رسمی بریتانیا در قرن نوزدهم، و بررسی اسناد کهن، به اثبات رسانده‌اند که پهنه‌ی آبی خلیج‌فارس همواره به‌عنوان قلمرو ایران بوده و گواهی بر اصالت و استحکام حقوق تاریخی ایران و نام خلیج‌فارس می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آموزه‌های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 شهریور 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار