1
دانشآموخته دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشگاه تهران، تهران
2
2. روحالله امیری عضو هیئت علمی، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشگاه پیام نور، استان لرستان، ایران
10.22091/diplic.2026.16970.1055
چکیده
کلاهبرداری سایبری بهعنوان یکی از پیچیدهترین و پرشتابترین اشکال جرایم نوظهور، با بهرهگیری از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، امنیت اقتصادی، اعتماد عمومی و سلامت مبادلات الکترونیکی را با چالشهای جدی مواجه ساخته است. واکنش صرف کیفری در برابر این دسته از جرایم، به دلیل ویژگیهایی نظیر فراملی بودن، ناشناسبودن مرتکبان، سرعت ارتکاب و تحول مداوم شیوههای مجرمانه، از کارآمدی کافی برخوردار نیست؛ ازاینرو، بهرهگیری از رویکردهایِ پیشگیرانه، بهویژه پیشگیری وضعی، ضرورتی اجتنابناپذیر محسوب میشود. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، به بررسی نحوه پیادهسازی راهبردهای پیشگیری وضعی از کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که الگوی پنجگانه رونالد کلارک شامل افزایش دشواری ارتکاب جرم، افزایش خطر شناسایی، کاهش منافع حاصل از جرم، کاهش عوامل تحریککننده و حذف بهانههای ارتکاب، ظرفیت بالایی برای کنترل فرصتهای مجرمانه در فضای سایبری دارد. هرچند قوانین ایران در سالهای اخیر گامهایی در جهت حمایت از امنیت سایبری و مقابله با جرایم رایانهای برداشتهاند، اما ضعف در اجرای منسجم سیاستهای پیشگیرانه، کمبود آموزش عمومی، فقدان مشارکت مؤثر بخش خصوصی و نبود هماهنگی نهادی، اثربخشی این تدابیر را محدود ساخته است. در مقابل، تجربه حقوق انگلستان بیانگر آن است که تلفیق اقدامات حقوقی، فنی، آموزشی و مشارکتی، نقش مهمی در کاهش فرصتهای ارتکاب کلاهبرداری سایبری ایفا کرده است. ازاینرو، تقویت سیاست جنایی پیشگیرانه و بهرهگیری از الگوی پیشگیری وضعی میتواند زمینه ارتقای امنیت فضای سایبری و کاهش بزهدیدگی در نظام حقوقی ایران را فراهم آورد.
عمرانی فر, عدنان, & امیری, روح الله. (1405). پیادهسازیِ پیشگیری وضعی در قبال کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان(با تکیه بر اُلگوی کلارک). آموزههای حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی, (), -. doi: 10.22091/diplic.2026.16970.1055
MLA
عدنان عمرانی فر; روح الله امیری. "پیادهسازیِ پیشگیری وضعی در قبال کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان(با تکیه بر اُلگوی کلارک)". آموزههای حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی, , , 1405, -. doi: 10.22091/diplic.2026.16970.1055
HARVARD
عمرانی فر, عدنان, امیری, روح الله. (1405). 'پیادهسازیِ پیشگیری وضعی در قبال کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان(با تکیه بر اُلگوی کلارک)', آموزههای حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی, (), pp. -. doi: 10.22091/diplic.2026.16970.1055
VANCOUVER
عمرانی فر, عدنان, امیری, روح الله. پیادهسازیِ پیشگیری وضعی در قبال کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان(با تکیه بر اُلگوی کلارک). آموزههای حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی, 1405; (): -. doi: 10.22091/diplic.2026.16970.1055
)