نقش کارشناسان رسمی فنی در احراز مسئولیت مدنی ناشی از خرابی سازه‌ها در موارد نقض حقوق مالکیت فکری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا دانشگاه صنعتی مالک اشتر و فعال در حوزه مالکیت فکری

2 کارشناس رشته فقه حقوق دانشگاه مذاهب اسلامی

3 مربی دانشکده مراقب پرواز، دانشگاه شهید ستاری- کارشناس رسمی دادگستری

10.22091/diplic.2026.15880.1049

چکیده

افزایش وابستگی نظام‌های طراحی و تحلیل سازه به نرم‌افزارهای تخصصی، مدل‌های محاسباتی و طرح‌های مهندسی دارای حمایت مالکیت فکری، موجب شکل‌گیری نوعی از دعاوی فنی–حقوقی شده است که در آن خرابی سازه با نقض حقوق مالکیت فکری پیوند مستقیم می‌یابد. مطالعات بین‌المللی در حوزه «فورِنسیک انجینیرینگ» و گزارش‌های نهادهای فنی همچون ASCE و ISO نشان می‌دهد که استفاده غیرمجاز از نرم‌افزارهای تحلیل، دستکاری طرح‌های ثبت‌شده، یا بهره‌برداری غیرمجاز از فناوری‌های فنی می‌تواند منبع خطاهای سیستمی و سازه‌ای باشد. با وجود این، هنوز الگوی روشنی برای تبیین نقش کارشناسان رسمی فنی در احراز رابطه سببیت میان نقض حقوق مالکیت فکری و وقوع خرابی سازه ارائه نشده است؛ و این خلأ، نقطه آغاز پژوهش حاضر است. این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع معتبر فنی، حقوقی و اسناد بین‌المللی WIPO، به بررسی نقش کارشناسان رسمی دادگستری در تحلیل فنی خرابی، اصالت‌سنجی طرح‌ها، تشخیص استفاده غیرمجاز از فناوری‌های محافظت‌شده و تعیین رابطه سببیت میان نقض حقوق مالکیت فکری و خسارات سازه‌ای می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گزارش کارشناسی فنی، به‌ویژه در پرونده‌هایی که منبع خرابی در لایه‌های پنهان فرایند طراحی یا تحلیل قرار دارد، نقش تعیین‌کننده‌ای در روشن‌سازی منشأ خرابی و احراز مسئولیت مدنی افراد دخیل دارد. نتیجه آنکه ترکیب دانش فنی–مهندسی با چارچوب‌های حقوق مالکیت فکری می‌تواند سازوکار مؤثرتری برای تحلیل و داوری دعاوی خرابی سازه فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

آموزه‌های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار